Wyszukaj w serwisie:
wnętrza

budowa

wokół domu

znajdź nas na facebook

Sauna - tradycyjny relaks w nowoczesnym stylu

16 Maja 2012
Nie mają oni łaźni, lecz posługują się domkami z drzewa. Zatykają szpary w nich czymś, co bywa na ich drzewach, podobnym do wodorostów, a co oni nazywają: meh. Służy to zamiast smoły do ich statków. Budują piec z kamienia w jednym rogu i wycinają w górze na wprost niego okienko dla ujścia dymu. A gdy się piec rozgrzeje, zatykają owo okienko i zamykają drzwi domku. Wewnątrz znajdują się zbiorniki na wodę. Wodę tę leją na rozpalony piec i podnoszą się kłęby pary. Każdy z nich ma wiecheć z trawy, którym porusza powietrze i przyciąga je ku sobie. Wówczas otwierają się im pory i wychodzą zbędne substancje z ich ciał. Płyną z nich strugi potu i nie zostaje na żadnym z nich ani śladu świerzbu czy strupa. Domek ten nazywają oni: al-istba.
Ibrahim ibn-Jakub o Polakach, X wiek n.e.

Sauny gorętsze lub wilgotniejsze
Jakkolwiek sauny kojarzą nam się dziś jednoznacznie z krajami skandynawskimi, a zwłaszcza z Finlandią, to jak wynika z powyższego opisu autorstwa średniowiecznego arabskiego podróżnika, nie były one obce także i dawnym Polakom. Owe „al-istba”, czyli po prostu „izby” do kąpieli parowej przetrwały zresztą u niektórych ludów słowiańskich aż po dziś dzień – najbardziej bodaj znanym tego przykładem jest słynna „russkaja bania”, zarówno w konstrukcji, jak i w przeznaczeniu bardzo zbliżona do sauny. Tym niemniej jednak, biorąc pod uwagę, że w szwedzkich czy fińskich domach sauna jest czymś równie oczywistym co np. kuchnia, nie może dziwić fakt, że to głównie na tamtejszych doświadczeniach bazują dziś miłośnicy tego rodzaju relaksu wznoszący sauny w innych krajach. Także i w Polsce, zwłaszcza w nowo budowanych domach jednorodzinnych oraz w hotelach czy ośrodkach wypoczynkowych, sauny instalowane są coraz częściej. I jakkolwiek daleko im oczywiście do tak szerokiego rozpowszechnienia, jak u naszych północnych europejskich sąsiadów, to trzeba zauważyć, że w ciągu ostatnich kilkunastu lat sauna przestała się powszechnie kojarzyć z luksusem z najwyższej półki i w dużej mierze traktowana jest po prostu jako kolejny element wzbogacający funkcje domu.
Współcześnie projektowane i budowane sauny podzielić można na kilka odmian, w zależności od panujących w nich warunków mikroklimatycznych. Ujmując rzecz najkrócej – im wyższa temperatura powietrza, tym niższa wilgotność i vice versa, co orientacyjnie ujmuje tabelka:
 
RODZAJ SAUNY ZALECANA TEMPERATURA WILGOTNOŚĆ POWIETRZA
Sauna sucha 90÷110°C 5÷10%
Sauna mokra (tzw. fińska) 70÷90°C 15÷35%
Sauna parowa 50÷70°C 40÷60%
Łaźna parowa ok. 40°C ponad 70%


Zależnie od temperatury i wilgotności, jaka panować będzie we wnętrzu sauny, dobierać należy odpowiednie materiały do jej konstrukcji i wykończenia. Są to również czynniki bezpośrednio wpływające na sposób ich projektowania i wykonywania wszystkich niezbędnych instalacji.

Typowa sauna parowa może służyć także do aromaterapii. W tym celu musi w niej zostać zainstalowany specjalny piec z wytwornicą pary umożliwiającą dodawanie do wody ziół lub olejków zapachowych. W ten sposób zwykły wypoczynek oraz zalety zdrowotne korzystania z sauny są dodatkowo wzbogacane o relaksujące i lecznicze skutki inhalacji.

Dla samotnych i dla rodzin
Typowa sauna, inaczej niż opisana we wstępie jej średniowieczna poprzedniczka, nie powinna być wznoszona jako budynek wolno stojący, przede wszystkim ze względu na wygodę użytkowania i możliwe straty energii. Usytuowanie sauny wewnątrz budynku pozwala na całkowite niemal spożytkowanie uciekającego z niej ciepła do ogrzewania domu, a przy tym pozwala korzystać z niej bez kłopotu i skrępowania wszystkim domownikom. Kabinę sauny instaluje się na ogół – w zależności od jej wielkości – w łazience lub specjalnie zaadaptowanym pomieszczeniu, np. pokoju czy piwnicy. Wielkość sauny powinna być dostosowana do wielkości domu, jak również do liczby zamieszkujących go osób; z takim wyliczeniem, by dla wszystkich możliwy był relaks w pozycji leżącej, a przy saunie zmieściły się niezbędne urządzenia towarzyszące – tj. podobnej wielkości pomieszczenie do odpoczynku po „sesji” wewnątrz sauny oraz natrysk do schładzania ciała.
Na rynku dostępne są gotowe prefabrykowane sauny do instalacji w istniejących pomieszczeniach domowych, w rozmiarach najczęściej od 120x120 cm (jednoosobowa, przeznaczona do instalacji w większych łazienkach), do 350x200 cm (dla maksymalnie 4 osób, instalowana w osobnych pomieszczeniach). Dobierając rozmiar sauny do naszych potrzeb i możliwości technicznych oraz finansowych, pamiętać powinniśmy o tym, że prefabrykowana kabina powinna pozostawiać co najmniej 5-centymetrowy odstęp między jej zewnętrzną powierzchnią a ścianami oraz 10-centymetrowy prześwit do sufitu, co polepsza wentylację i zapobiega skraplaniu się pary. W pomieszczeniach o nietypowych wymiarach lub kształcie zainstalowanie standardowej kabiny sauny może być trudne, dlatego też w takich sytuacjach najlepszym wyjściem jest adaptacja na saunę całego pomieszczenia, do czego wykorzystać można gotowe elementy konstrukcji i instalacji oferowane na rynku przez niektórych wytwórców. W takiej sytuacji najbezpieczniej jest skorzystać z usług profesjonalnego wykonawcy – trzeba pamiętać, że sauna jest inwestycją na wiele lat, a jej niewłaściwe lub niestaranne wykonanie może spowodować konieczność dokonywania częstych napraw i wymiany osprzętu, co  jest nie tylko kłopotliwe, ale i kosztowne.
Wnętrze sauny wykonuje się z drewna o grubości warstwy co najmniej 12 mm. Najlepiej sprawdzają się gatunki drewna odporne na wilgoć i deformację termiczną, a przy tym aromatyczne, jak np. cedr, świerk skandynawski, sosna czy kanadyjska jodła. Z drewna wykonywane są także ławki do siedzenia i leżenia, w przypadku saun przeznaczonych dla większej liczby osób niekiedy umieszczane piętrowo, jedna nad drugą. Za drewnianymi ścianami jest miejsce na izolację termiczną z wełny mineralnej o grubości nawet do 10 cm, a w przypadku saun o zakładanej dużej wilgotności powietrza, niekiedy także na izolację przeciwwilgociową z folii aluminiowej (co do jej przydatności  wśród konstruktorów i projektantów saun zdania są jednak podzielone). W domach o nowoczesnych charakterze wystroju, coraz częściej ściany saun nie przeznaczone do umieszczenia ławek (np. ściany z drzwiami wejściowymi) są wykonywane z gładkiego metalu, najczęściej stali nierdzewnej, co daje interesujący efekt estetyczny. W pomieszczeniach saun, które przylegają do zewnętrznych ścian budynku, niekiedy instaluje się okna termoizolacyjne, które w takiej sytuacji powinny być jednak przyciemniane lub zmętniane, w celu zapewnienia intymności. Podłogi saun wykonywane są najczęściej z tworzyw sztucznych, tak by zapewnić im zarówno odporność na wilgoć, jak i uchronić użytkowników przed poparzeniem stóp, możliwym np. w saunach o wysokiej temperaturze powietrza, wyposażonych w podłogę z elementów ceramicznych nie zabezpieczonych drewnianą kratką.

Konserwacja prawidłowo wykonanej sauny ogranicza się zazwyczaj do przetarcia zewnętrznych elementów wyposażenia i zmycia podłogi. Dla ułatwienia tej ostatniej czynności, jak również w celu uniknięcia zbierania się na podłodze wody ze skroplonej pary, sauny często zaopatruje się w otwory odpływowe i odpowiednio wyprofilowane podłogi. Otwory takie muszą być jednak zabezpieczone z zewnątrz kratką, a od wewnątrz syfonem, powstrzymującym nieprzyjemne zapachy, które mogłyby dostawać się do wnętrza gorącej sauny z przewodów kanalizacyjnych.

Odpoczynek przy piecu
Kluczowym elementem, czyli właściwym „sercem” sauny, jest piec. W saunach suchych przeznaczony jest on do podgrzewania powietrza. W saunach mokrych w stylu tradycyjnym piec służy do podgrzewania kamieni umieszczonych w jego górnej części; kamienie te są następnie zraszane wodą, która podczas parowania oddaje ciepło do powietrza. Sauny parowe posiadają natomiast piec ze specjalną zewnętrzną wytwornicą pary. Stosowane przez stulecia piece opalane drewnem, wymagające ręcznego zasilania w paliwo i wybudowania osobnej instalacji kominowej, dziś spotykane są już coraz rzadziej; przede wszystkim w domach, których właściciele są miłośnikami tradycji. Ogromna większość nowoczesnych saun jest natomiast wyposażana w piece elektryczne, z automatyczną regulacją pracy przy pomocy czujników kontrolujących temperaturę i poziom wilgotności w kabinie. Ze względu na „szczupłość” miejsca w typowej saunie, piece umieszcza się zazwyczaj przy ścianie wejściowej, tak by nie przeszkadzały one użytkownikom; korzystne jest przy tym zastosowanie pieców wiszących, które ułatwiają zmywanie podłogi sauny. Przy wyborze pieca do sauny należy kierować się przede wszystkim jego mocą – zbyt mała powoduje, iż sauna rozgrzewa się zbyt powoli (wskazane jest, by czas ten nie przekraczał 20 minut), zbyt duża powoduje marnotrawstwo energii. Piec powinien być zaopatrzony w zewnętrzną obudowę zabezpieczającą przed poparzeniem. W łaźniach parowych, jak również w łaźniach mokrych, w których kamienie zraszane są automatycznie, konieczne jest również doprowadzenie do sauny instalacji wodnej (na ogół i tak już funkcjonującej w pomieszczeniach sanitarnych), przy czym należy zwrócić uwagę, by zarówno piece, jak i wytwornice pary posiadały stosowne zabezpieczenia antykorozyjne.

Niezbędna moc pieca do sauny na ogół obliczana jest przy zastosowaniu orientacyjnej zasady 1 kW na 1 m3 kubatury pomieszczenia. Oznacza to, że w typowej domowej saunie przeznaczonej dla 3÷4 osób, dla zapewnienia pełnego komfortu wystarcza zasadniczo piec o mocy 6÷10 kW. Jest to o tyle istotne, że piece o mocy ponad 5 kW wymagają zgodnie z przepisami osobnej instalacji trójfazowej. Tak czy inaczej, wszelkie roboty elektryczne w saunach – szczególnie mokrych i parowych – wymagają koniecznie wykonania przez elektryka z odpowiednimi uprawnieniami, tak by zredukować do zera niebezpieczeństwo porażenia prądem użytkowników.

Swobodne oddychanie przez długie lata
Szczególnie ważnym czynnikiem decydującym o komforcie korzystania z sauny jest jej wentylacja. Musi być ona odpowiednio dobrana pod względem wydajności. Trzeba pamiętać, że „za dobra” (tj. wymuszająca zbyt szybką cyrkulację powietrza) wentylacja powoduje szybkie wychładzanie sauny i nieuniknione przy tym straty energii, zaś wentylacja o zbyt małej sprawności nie tylko sprzyja zawilgacaniu i korozji (butwieniu, zagrzybieniu itp.) ścian, ale także może być niebezpieczna dla użytkowników. Na ogół przyjmuje się, że w domowych saunach optymalną powierzchnią otworu wentylacyjnego jest 120÷150 cm2. Otwór napływowy umieszcza się zwykle tuż nad podłogą, w tej samej ścianie co drzwi wejściowe do sauny (możliwie blisko pieca). Aby zapewnić jak najlepszą wentylację całej kubatury, otwór wypływowy należy natomiast zlokalizować w jak najdalszym kącie od wlotu powietrza, wysoko na ścianie lub nawet na suficie. W żadnym wypadku nie należy podłączać go do ogólnej instalacji wentylacyjnej budynku – powietrze z sauny powinno przepływać w obiegu zamkniętym, tj. do tego samego pomieszczenia, z którego zostało pobrane.
Prawidłowo zaprojektowana i wykonana sauna może służyć swoim właścicielom przez długie lata, nie wymagając specjalnej konserwacji ani zasadniczych napraw. Dlatego też nie powinniśmy raczej silić się na oszczędności w postaci np. stosowania tanich materiałów czy elementów wyposażenia o niskiej jakości czy samodzielnego wykonywania prac wymagających specjalistycznego doświadczenia. Nawet bowiem jeśli za kolejny tysiąc lat żaden kronikarz nie wspomni pochlebnie akurat o naszej saunie, warto chociaż samemu sobie i swoim najbliższym zapewnić maksimum komfortowego relaksu na jak najdłużej – bo w końcu po to wymyślono sauny.

Nowym i niezwykle interesującym trendem w branży są sauny infrared, wykorzystujące do ogrzewania promienie podczerwone. Sauny tego rodzaju mają szereg niezaprzeczalnych zalet. Przede wszystkim jest to oszczędność energii – do zasilania ceramicznych promienników podczerwonych potrzeba bowiem mocy zaledwie ok. 2 kW, by uzyskać temperaturę suchego powietrza do 50÷60°C, a tym samym odczuwalny na skórze efekt temperatury o ok. 40% wyższej. Sauna podczerwona ma też małe wymiary, nie potrzebuje doprowadzania instalacji wodnych ani wymuszonej wentylacji, a do jej zasilania wystarcza zwykła instalacja prądu jednofazowego. Wszystko to sprawia, że – pomimo niezbyt szerokiego jeszcze rozpowszechnienia, i co za tym idzie, dość wysokiej na razie ceny – jest to rozwiązanie idealne szczególnie do domów i mieszkań o stosunkowo niewielkiej powierzchni.

Autor: Zbigniew Górecki
Fot. Helo-Koperfam.pl
Artykuł opublikowany w dwumiesięczniku Pomysł na dom



Galeria:


powrót


Odwiedzono: 4463 razy
Opublikowano przez: Pomysł na dom
Data publikacji: 16 Maja 2012

Podziel się    





Bruk Bet

blachodachówka firmy Traffic

kominki elmes

sauny na wymiar producent Warszawa i Białystok






podobne artykuły oferta eksperta






freshweb.pl | NetSoftware
2018 © Wszelkie prawa zastrzeżone stat4u