Wyszukaj w serwisie:


odkurzacze centralne
wnętrza

budowa

wokół domu

znajdź nas na facebook

O tym jak na przestrzeni dziejów powstawały zielone dachy.

31 Sierpnia 2015
Powszechnie uważa się, że zielone dachy to pomysł współczesny. Nic bardziej mylnego – założenia tego typu stosowane były już w starożytności. Wtedy pełniły funkcje bardziej użytkowe niż ozdobne i wynikały ze specyficznego, trudnego klimatu, oraz miały wymiar duchowy.

Do najstarszych zielonych pokryć dachowych zalicza się obiekt sakralny, będący grobowcem, znajdujący się w Irlandii w okolicy Newgrange. Historycy szacują, że obiekt ten powstał już w 3200 r. p.n.e. Grobowiec jest starszy od Egipskich piramid w Gizie. Odkryto go przypadkowo pod koniec XVII wieku. W latach 60 tych XX wieku pod okiem profesora Briana O'Kelly'ego z Instytutu Archeologii z College University w Cork przeprowadzono badania archeologiczne i doprowadzono do rekonstrukcji budowli. Podczas badań odkryto, szereg podziemnych korytarzy i celowe ustawienie obiektu, którego wnętrze podczas przesilenia zimowego o godzinie 8: 58, jest oświetlane przez wschodzące słońce na około 15 min.
 
Niewątpliwie najsłynniejsze starożytne ogrody to wiszące ogrody Babilonu. Obecnie zalicza się je do tzw. 7 cudów świata. Znane są ze źródeł pisanych greckich pisarzy: Herodota, Strabona, Diodora, jednak żadne wykopaliska archeologiczne nie udowodniły ich istnienia. Z opisów wynika, iż założono je w VI w. p.n.e. podczas gdy w starożytnej Mezopotamii panował król Nabuchodonozor II. Ogrody zostały nazwane na cześć królowej Semiramidy, która pełniła obowiązki władcy ok. 200 lat wcześniej jednak nie wiadomo, dlaczego, ponieważ Nabuchodonozor założył ogrody dla swojej żony Amytis. Źródła podają, że wiszące ogrody były budowlą tarasową, podtrzymywaną konstrukcją złożoną z kolumn zwieńczonych sklepieniem kolebkowym. Stosowano izolację z ołowiu i materiałów bitumicznych, które chroniły przed wilgocią z wyłożonej warstwy ziemi, w której uprawiano rozmaite rośliny. Plantacje były nawadniane sztucznie przez system kanałów i drenów. 
 
W starożytnym Egipcie budowle tarasowe również się pojawiły, przykładem mogą być świątynia Mentuhotepa i królowej Hatszepsut znajdująca się w Dejr el-Bahari. Natomiast asyryjskie ogrody tarasowe ukazują zachowane płaskorzeźby. Asyryjczycy usypywali sztuczne kopce i pagórki. Wywyższone tereny zieleni oraz świątynie miały wymiar sakralny, niedostępny dla prostego człowieka, jako miejsce bytowania bogów.

Mieszkańcy ziem rejonu basenu morza śródziemnego czczący Adonisa – faworyta bogini Afrodyty, dekorowali budynki ukwieconymi donicami i misami. Ustawiano je na dachach oraz wzdłuż ścian. Był to jeden z elementów kultu młodzieńca, który był zaczątkiem ozdobnych tarasów i dekoracji budynków roślinami doniczkowymi. Ogrody na dachach zakładano nie tylko w budynkach mieszkalnych a także w miejscach spoczynku zmarłych – mauzoleach i kurhanach.

Na północy Europy i półwyspie Skandynawskim dachy darniowe pojawiły się, ze względów użytkowych. Północną część Europy charakteryzuje surowy klimat. Dachy porośnięte roślinami miały tam szczególne znaczenie. Chroniły domy przed stratami cieplnymi, opadami śniegu i gwałtownymi wiatrami, tworzące zamiecie śnieżne. Jako izolację stosowano wtedy korę brzozową. Taki zielony dach nie był rozwiązaniem na stulecia. Ze względu na organiczną izolację, która z biegiem lat ulegała rozkładowi, dach należało odnawiać. Szacuje się, że czas solidności zielonego dachu wynosił ok. 60 lat. W Norwegii oprócz darni stosowano też byliny, niskie krzewy i drzewa. Od 14 lat w krajach Skandynawskich działa organizacja społeczna Green Roof Assosiation, która chcąc wrócić do tradycji zielonego budownictwa, które zniknęło pod blachą z początkiem XIX wieku, przyznaje nagrody domom, które najlepiej odwzorowują historyczne zielone dachy. W Islandii domostwa przypominały raczej piwniczki ziemne niż dom z samym porośniętym dachem. Ze względu na silne wiatry, ściany początkowo konstrukcji drewnianej, później kamiennej zatapiano w grunt formując opływowe formy pagórków z darnią. W ten sposób mechanicznie były wytrzymalsze, a wewnątrz było cieplej. Fasada przednia zwykle była drewniana, wykorzystywano drewno brzozowe będące naturalnym zasobem wyspy, wówczas, transporty materiałów do dalekiej Islandii były wręcz niemożliwe.

W średniowiecznych krajach orientu na dachach stosowano aromatyczne zioła. Były to miejsca przeznaczone do medytacji i kontemplacji, odizolowane od tłocznych miast. Na wschodzie było to popularne rozwiązanie. W Europie w tym czasie, odchodzono od takich ogrodów. We Włoszech podtrzymywano uprawę w donicach i zdobienie nimi budynków, natomiast w Norymbergii wybudowano pałac, który miał być kopią Wiszących Ogrodów z Babilonu.
 
W XVI i XVII wieku zazielenione dachy powróciły do łask. Wraz z epoką renesansu, nawiązującą do antyku i wzbogaceniem się arystokracji zakładano zielone dachy, które miały charakter ogrodu ozdobnego i użytkowego. Renesansowe ogrody cechowały płaskie tereny, kolorowy dobór roślin kwietnikowych, baseny, rzeźby i symetria, często były to budowle tarasowe łączące ogród z pałacem. Jeżeli posiadłości budowane były na terenach o znacznych różnicach wysokości, tarasy piętrzyły się kilkoma poziomami. Tarasy były wzmacniane murami oporowymi i łączone schodami. Przykładem wielotarasowego ogrodu jest Villa d’Este we Włoszech, w Polsce Ogród przy willi Decjusza na Woli Justowskiej w Krakowie. We francuskim Wersalu południowy parter ogrodowy stanowi stropodach olbrzymiej oranżerii. Zastosowano je by ograniczyć nieszczelności dachu oraz poprawić warunki cieplne pomieszczeń pod nim, co było konieczne do uprawy egzotycznych roślin. 
 
W XIX wieku panowało powszechne przekonanie, że duża ilość niekoszonej zieleni w miastach daje ochronę przeciwogniowa, stąd Berlin oraz Śląsk wprowadził zieleń na dachy budynków, w celu zablokowania i zduszenia w zarodku pożarów. Szczególne zastosowanie w nasadzeniach wzdłuż trakcji kolejowych oraz fortyfikacji bastionowej miał tamaryszek (Tamarix), zawierający dużą ilość soli w sokach, jako zabezpieczenie przed iskrami z parowozów. W architekturze obronnej, zielone dachy stanowiły maskowanie kluczowych elementów fortyfikacji, koszarów, składów amunicji i broni. Przykładem jest zespół fortów krakowskich. W przypadkach braku możliwości sadzenia roślin, alternatywą było zastosowanie roślin doniczkowych i pnączy. 
 
W Warszawie w latach 1818-1821 zbudowano Arkady Kubickiego nazwane od nazwiska głównego architekta budowli - Jakuba Kubickiego. Arkady łączyły się z Zamkiem Królewskim, wpisując się w otaczające ogrody. Jest to parterowy budynek z 7 arkadami. Sklepienie arkad ma układ krzyżowy i zostało połączone z terenem przy zamku tworząc stropodach mający wymiary 195 m na 24 m. W 1995 roku podjęto decyzję o renowacji obiektu, który niszczał od wilgoci, bowiem przy budowie nie zastosowano odpowiednich izolacji. 
 
Lata dwudzieste XX wieku to czas rozkwitu zielonych pokryć dachowych. Rozpowszechnił je francuski architekt Le Corbusier (1887-1965).  Tworzył w epoce modernizmu – czasach gdzie, po I wojnie światowej rozwinęło się wiele nurtów i programów wyznaczających ścieżki w architekturze i sztuce. Płaskie dachy i ogrody na dachach były jednym z głównym postulatów jego programu nowej architektury, jako miejsce użytkowe, będące dodatkowym wnętrzem. Ich budowa na stałe wpisała się w architekturę XX wieku. Le Corbusier twierdził, że ogród na dachu to miejsce pozwalające poczuć ludziom łączność z naturą. W Warszawie pierwsza kamienica z ogrodem na dachu powstała w 1903 roku, ale nie przetrwała zniszczeń stolicy w czasie II wojny światowej. 
 
Zainteresowanie zielonymi dachami spadło, ponieważ zaczęło się kojarzyć ze zbytkiem i problemami związanymi z wilgocią i pleśniami. W latach 70 XX wieku zaczęto częściej stosować ogrody na dachach, wiąże się to ze wzrostem świadomości ekologicznej. Nadmiar zabudowań i powiększająca się ludność miast oraz potrzeba przebywania wśród zieleni przyczyniła się do szukania coraz to nowych ekologicznych rozwiązań w budownictwie.  „Zielona” technologia rozwijała się bardzo szybko i dziś mamy praktycznie niezawodne systemy dachowe. Jeszcze kilka lat temu ogrody na dachach budowali tylko dobrze sytuowani inwestorzy i gorący zwolennicy ekologii.
 
Obecnie zielone dachy pojawiają się nie tylko na prywatnych posiadłościach. Coraz częściej zakładane są na budynkach użyteczności publicznej: sądach, bibliotekach, uczelniach, biurowcach, fabrykach. Zauważalnym trendem jest projektowanie wielkich galerii handlowych, z zielonym dachem. Część z nich, jest dostępna dla zwiedzających, na innych ma spełniać wyłącznie funkcje ekologiczne, a użytkownicy często nie mają pojęcia, co znajduje się nad ich głowami. Kraje należące do Unii Europejskiej, mogą ubiegać się o wsparcie w budowaniu zielonych dachów, które są inwestycjami sprzyjającymi środowisku. Zielone dachy mają znaczenie w odprowadzaniu i zagospodarowaniu wód opadowych i są elementem systemu anty powodziowego w Nadrenii Północnej – Westfalii, gdzie państwo dofinansowuje tego typu budowy.

W Polsce zielone dachy rozwijają się mniej intensywniej niż na zachodzie Europy. Jednak można odwiedzić kilka spektakularnych założeń na terenie naszego kraju. Jednym najbardziej imponującym jest dach na Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego zaprojektowany przez Irenę Bajerską. Innym znanym dachowym ogrodem jest założony na Centrum Nauki Kopernik na uwagę zasługuje również Gmach Sądu Najwyższego przy placu Krasińskich w Warszawie i C.H. Arkadia.

Autor: mgr inż. Monika Bartkowicz
Autorka jest absolwentką Sztuki Ogrodowej Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, florystyki oraz zawodowego kursu renowacji zabytków i architektury krajobrazu. Pracowała przy konserwacji zabytkowych budynków w Krakowie i na Dolnym Śląsku. Oprócz pracy zawodowej, jako nauczyciel zawodu architekta krajobrazu i florysta, w domowym zaciszu zajmuje się rękodziełem artystycznym i malarstwem. Interesuje się meblarstwem i dekoracją wnętrz, stale upiększa swoje otoczenie.

Źródła:
1. Arkady Kubickiego. http://wiadomosci.wp.pl/gid,11219036,gpage,18,img,11219037,kat,1342,title,Arkady-Kubickiego,galeria.html 
2. Kożuchowski P. Zielono mi… na dachu,  [w:] „Zieleń & Forma”  Nr. 1/2010, s. 12.
3. Królikowska J., Królikowski A., Zielone dachy, [w:] Królikowska J., Królikowski A. Wody Opadowe. Odprowadzanie, Zagospodarowanie, Podczyszczanie i Wykorzystanie, 2012 , s.207-229.
4. Majdecki L. 1978. Historia Ogrodów, PWN, Warszawa,  s. 28.
5. Newgrange. http://pl.wikipedia.org/wiki/Newgrange  
6. Le Corbusier.  http://pl.wikipedia.org/wiki/Le_Corbusier  
7. Palewski B. 2012. Historia zielonych dachów, http://www.architekturakrajobrazu.info/strefa-studenta/niezbdne-informacje/2530-historia-zielonych-dachow
8. Palewski B. 2012. Zielone dachy Norwegii, http://www.architekturakrajobrazu.info/aktualnosci/ciekawostki/2858-zielone-dachy-norwegii 
9. Szczepańska M. 2010. Zielony dach - Niecodzienne miejsce wypoczynku i rekreacji. http://www.studiaperiegetica.pl/pub/10_4_2010.pdf  
10. Ślusarek J. 2010. Rozwiązania strukturalno –materiałowe balkonów, tarasów i dachów zielonych, Gliwice 2010, s. 51.
11. Środulska – Wielgus J. 2012. Elementy kulturowe ukształtowania, [w:] Łuczyńska – Bruzda M, Środulska - Wielgus J. Elementy naturalne i kulturowe środowiska, Kraków  2012, s. 96.
12. Weber – Siwirska M. 2013. Krótka historia zielonych dachów, [w:] „Zasady projektowania i wykonywania zielonych dachów i żyjących ścian. Poradnik dla gmin” Kraków 2013, s. 18
13. Zgoła B. Dach zielony – nowoczesność w domu, [w:] „Warstwy” Nr 2/2002, s. 85-87
14. Zieliński J. 2008. Historia Ogrodów, Szczecin 2008, s. 21-24.

fot.wikipedia
 



Galeria:


powrót


Odwiedzono: 4677 razy
Opublikowano przez: Pomysł na dom
Data publikacji: 31 Sierpnia 2015

Podziel się    



Bruk Bet








podobne artykuły oferta eksperta






freshweb.pl | NetSoftware
2021 © Wszelkie prawa zastrzeżone stat4u